Lean Teacher

Sürdürülebilir Verimlilik

Giderken Neden Bütün Hatalar Bizim Olur?

Giderken Neden Bütün Hatalar Bizim Olur?

Giderken Neden Bütün Hatalar Bizim Olur?

Yıllarca aynı yerde çalışırsınız. Toplantılara girer, sorunları çözmeye uğraşır, yetişmeyen işlerin peşinden koşarsınız. Bazen “Bu benim işim değil” demeniz gereken yerde bile demezsiniz. İş yürüsün, müşteri beklemesin, arkadaşınız zor durumda kalmasın diye elinizi taşın altına koyarsınız.

Sonra bir gün ayrılacağınızı söylersiniz.

O güne kadar gayet normal ilerleyen ilişkilerde bir tuhaflık başlar. Önce konuşmalar kısalır. Sonra her zaman katıldığınız bir toplantının yapıldığını sonradan öğrenirsiniz. Fikrinizin sorulduğu konular artık yan masada konuşulup karara bağlanır.

Başta üzerinize alınmazsınız. “Nasıl olsa gidiyorum, belki o yüzden” dersiniz.

Ama ardından başka şeyler duyarsınız.

“Zaten son dönemde eskisi gibi değildi.”

“O işleri de hep biz toparlıyorduk.”

“Bizi böyle bir zamanda bırakması hiç doğru olmadı.”

Giderken Neden Bütün Hatalar Bizim Olur?

İşte o zaman insanın canı sıkılır. Ayrılmanın zorluğuna bir de geçmişte yaptıklarını anlatma ihtiyacı eklenir. Daha düne kadar herkesin bildiği emeğinizi, sanki ilk kez duyuyorlarmış gibi savunurken bulursunuz kendinizi.

Peki, ne oldu da işler bir anda tersine döndü?

Bazen gerçekten aksayan işler vardır. Ayrılma kararından sonra işini boşlayan, devri önemsemeyen insanlar da vardır. Ama bazen kişinin çalışmasında hiçbir şey değişmemiştir. Sadece artık orada kalmayacağını söylemiştir.

Sanırım en çok burada zorlanıyoruz. Birlikte çalıştığımız kişinin ayrılma kararını, kolayca kendimize yapılmış bir davranış gibi algılıyoruz.

“Burada neyi eksikti?”

“Biz ona o kadar imkân sağladık.”

“Biraz daha bekleyemez miydi?”

Belki bekleyebilirdi. Belki de zaten uzun zamandır bekliyordu. Biz o kararı duyduğumuz gün öğreniyoruz; onun ne zamandır düşündüğünü bilmiyoruz.

İnsan yorulabilir. Yaptığı işten eskisi kadar heyecan duymayabilir. Yaptığı işin kendisine artık bir katkı sağlamadığı ve bundan sonra da sağlamayacağını anlamış olabilir. Daha iyi bir teklif alabilir. Kendi işini kurmak isteyebilir. Hatta anlatmak istemediği kişisel nedenleri olabilir. Her ayrılığın arkasında nankörlük aramaya gerek var mı? (Bkz.Sessiz İstifa)

Bir de ayrılık kararına gelene kadar yaşananlar var. Herkese zam yapılır, ona yapılmaz. Nedenini sorduğunda açık bir cevap alamaz. Üstlendiği işler artar ama karşılığını konuşmak hep başka bir zamana kalır. “Sen bizdensin, hallederiz.”  “Bu nasıl olsa bizden, ses çıkarmaz” yaklaşımını bilir ama yine de çalışmaya, sorumluluk almaya devam eder. (Bkz. İşyerinde Adalet)

Sonra ayrılmaya karar verdiğinde bu kez arkasından kulp takılır.

“Zaten o da şöyleydi.”

“Mesai saatinde başka işler yapıyormuş demek.”

“İşini yapıyordu ama…”

O “ama”nın arkasına, daha önce kendisine söylenmemiş ne varsa sıralanır. Madem çalışmasından bu kadar memnun değildiniz, neden zamanında konuşmadınız? Madem katkısı değerliydi, herkesin emeği ücretine yansırken onu neden dışarıda bıraktınız?

Bazen insan ayrıldığı için değersizleştirilir. Bazen de zaten değersiz hissettirildiği için ayrılır. Ayrılık kararını değerlendirirken, o noktaya nasıl gelindiğine de bakmak gerekir.

Üstelik ayrılık haberiyle birlikte, o güne kadar pek ilgilenmediğimiz bazı meseleler de birden önem kazanır.

“Bu müşterinin işini kim takip edecek?”

“Raporu nasıl hazırlıyordun?”

“Dosyaların hepsi sende mi?”

“Sen gidince buraya kim bakacak?”

Bunlar sorulması gereken sorular. Fakat insan şunu da düşünüyor: Neden daha önce sorulmadı? Hani sistem vardı, nerede?

Bir kişi izin aldığında bile telefonları susmuyorsa, bazı işler yalnızca onun hafızasında duruyorsa, herkes sıkıştığında dönüp ona bakıyorsa orada zaten bir sorun vardır. O kişi çalışmaya devam ederken bu durum çoğu zaman kullanışlı gelir. Nasıl olsa bilir, bulur, halleder.

Ayrılacağını söylediğinde ise aynı durum şikâyet konusu olur.

“Her şeyi kendine bağlamış.”

Elbette bilgiyi paylaşmayan kişiler olabilir. Ama paylaşmasını isteyen olmuş mu? İşini devredebileceği biri belirlenmiş mi? Bunun için zaman ayrılmış mı? Yoksa her seferinde daha acil bir iş çıkıp konu ertelenmiş mi?

Bunları da konuşmak gerekir.

Yıllar içinde biriken bütün eksikleri son iki haftada kapatmaya çalışınca, devir süreci de kolayca gerilime dönüşüyor. Ayrılan kişi bir yandan mevcut işlerini bitirmeye, bir yandan bildiklerini aktarmaya çalışıyor. İşleri teslim alacak kişinin de masası zaten dolu. Sonra bir şey eksik kalınca tartışma başlıyor.

Oysa daha başında oturup açıkça konuşmak pek çok şeyi kolaylaştırabilir: Hangi işler devam ediyor, hangileri kritik, kimin neyi teslim alması gerekiyor, kalan sürede ne yetişir?

Ayrılan kişinin de bu konuşmaya dürüstçe katılması şart. “Ben gidiyorum, gerisini düşünsünler” tavrı doğru değil. Yarım kalan işi haber vermek, dosyaları düzenlemek, bildiği bir riski aktarmak mesleki sorumluluğun parçası. Kırgın olmak, geride kalan arkadaşlarını zor durumda bırakmayı haklı çıkarmıyor.

Aynı şekilde, işletmenin de ayrılık kararından sonra çalışanı dışarıda bırakıp son güne kadar aynı katkıyı beklemesi pek gerçekçi değil. İnsan hâlâ oradaysa, işini yapıyorsa, ona buna uygun davranmak gerekiyor.

Bir de kişi gittikten sonra başlayan konuşmalar var.

Artık her eksik için adı anılabiliyor.

“Onun döneminden kalmış.”

“Zamanında yanlış yapmış.”

“Biz şimdi düzeltmeye çalışıyoruz.”

Belki gerçekten yanlış yaptığı işler vardır. Hepimizin vardır. Ama bir süre sonra her sorunun açıklaması aynı kişiye çıkıyorsa, durup düşünmek gerekir. Bu işler yapılırken kimse bakmadı mı? Kontrol edilmedi mi? O gün kabul edilen bir uygulama, bugün neden yalnızca giden kişinin hatası oldu? Kim onay verdi, nasıl verdi, bunlar nerede yazıyor ya da neden bir kurala bağlanmadı?

Giden kişi bunları duyar ya da duymaz. Fakat kalanlar duyar.

Yan masadaki çalışan da duyar. Yıllardır aynı şirkette olan da, daha geçen ay işe başlayan da. Kimse bir şey söylemese bile aklından geçirir: “Ben ayrılırsam arkamdan da böyle mi konuşulacak?”

Bu yüzden ayrılık dönemindeki davranışların etkisi, kapıdan çıkan kişiyle sınırlı kalmıyor.

Her ayrılık güzel olacak diye bir kural yok. Anlaşamadığımız, çalışırken zorlandığımız insanlar olabilir. Bazı vedalar gerçekten rahatlatır. Yine de yaşanan sorunları konuşmakla, bir insanın bütün emeğini yok saymak arasında büyük bir fark var.

İyi yapılan işe iyi, eksik bırakılana eksik diyebilmeliyiz. Ayrılıyor diye geçmişteki katkılarını küçültmeden, yıllarca çalıştı diye hatalarını da örtmeden…

Sonuçta bir dönem birlikte çalışılmış. Aynı masada oturulmuş, aynı sorunlara kafa yorulmuş. Bunun bir karşılığı olmalı.

İşe başlarken gösterdiğimiz özenin birazını ayrılırken de gösterebilsek, geride daha az kırgınlık kalacak.

Ve içeride çalışmaya devam eden insanlar, yıllar sonra kendileri o kapıdan çıkarken emeklerinin bir anda unutulmayacağını bilecek. 

Sevgilerimle,

Giderken Neden Bütün Hatalar Bizim Olur?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön